Του ΝΟ
Εκτοπισμός ή γενοκτονία, διαλέξτε… Αυτές είναι οι επιλογές που έχει ο μέσος Παλαιστίνιος μπροστά του τα τελευταία εβδομήντα επτά χρόνια. Φυγή ή θάνατος… Η επιλογή του ήταν πάντα δεδομένη… Η απάντηση τελεσίδικη, σαν τον θάνατο. Στο βάθος ακούγεται η φωνή του Ρεφαάτ Αλαριρ να απαγγέλει μέσα από τον τάφο του: Αν πρέπει να πεθάνω | θα πρέπει να ζήσεις εσύ | να πεις την ιστορία μου | να πουλήσεις τα πράγματά μου | να αγοράσεις ένα κομμάτι πανί | και κάμποσο σπάγκο, | (να τον φτιάξεις άσπρο με μακριά ουρά) | έτσι ώστε ένα παιδί, κάπου στη Γάζα | σαν θα κοιτάει τον ουρανό κατάματα | προσμένοντας τον πατέρα που έφυγε μες | τη φωτιά- | και δεν αποχαιρέτησε κανέναν | ούτε και την ίδια του τη σάρκα, ούτε τον ίδιο του τον εαυτό- | βλέπει τον χαρταετό, τον χαρταετό μου που| έφτιαξες, | να πετάει επάνω ψηλά | και σκέφτεται προς στιγμήν πως είναι ένας | άγγελος εκεί | που φέρνει πίσω την αγάπη | Αν πρέπει να πεθάνω | Ας φέρει αυτό ελπίδα | Ας γίνει μια ιστορία…
Καθώς έσβηνε η μέρα, έβαλα στον υπολογιστή να παίζει το six days του dj Shadow. Σκέφτομαι, είναι το μόνο που κάνω για να υπάρχω… Το τραγούδι μιλάει για διαπραγματεύσεις που καταλήγουν σε πόλεμο. Κανείς πόλεμος δεν είναι δίκαιος, ειδικά αν ο αντίπαλος έχει νεροπίστολά. Θυμάμαι… τον Primo Levy1, να διαβάζει: «Ας σκεφτούμε έναν άνθρωπο που του στερούν όχι μόνο τα αγαπημένα του πρόσωπα αλλά και το σπίτι του, τις συνήθειες του, τα ρούχα του, κυριολεκτικά οτιδήποτε του ανήκει: θα είναι πλέον ένας άδειος άνθρωπος, θα οδηγηθεί στην ένδεια και την θλίψη, θα χάσει την αξιοπρέπειά του και την λογική του, γιατί είναι εύκολο αν χάσεις τα πάντα να χάσεις και τον ίδιο σου τον εαυτό. Κι όταν βρεθεί σ’ αυτή την κατάσταση, άλλοι θα ορίζουν τη ζωή του και θα αποφασίζουν για τον θάνατό του χωρίς κανένα αίσθημα ανθρωπισμού ή στην καλύτερη περίπτωση με μόνο κριτήριο το όφελος. Τότε θα γίνει κατανοητή η διπλή σημασία του όρου «στρατόπεδο συγκέντρωσης», θα γίνει κατανοητό τι θέλουμε να εκφράσουμε μ’ αυτή τη φράση: είμαστε στον πάτο.»…
Τι είναι αυτό που συνδέει έναν αετό μ’ ένα στρατόπεδο;.. Γύρισα στον υπολογιστή και έψαξα να βρω τους Αητούς των Simon Dupree and the big sound. Οι πρώτοι στίχοι μου έδωσαν την απάντηση: Θα πετάξω έναν κίτρινο χάρτινο ήλιο στον ουρανό σου | όταν ο άνεμος είναι δυνατός | θα αιωρούμαι σαν ασημένιο φεγγάρι δίπλα από στο παράθυρό σου | αν η νύχτα σου είναι σταθερή… Η απάντηση ήταν απλή. Το συρματόπλεγμα. Αυτό είναι που χωρίζει τον ουρανό στα δυο. Αυτό είναι που αφαιρεί το οξυγόνο απ’ το ένα, χωρίς να ωφελεί το άλλο. Αυτό είναι που ξεγυμνώνει τη ζωή. Ζεις μόνο για την επόμενη ανάσα, ακίνητος περιμένεις. Δεν ξέρεις τι… Σκέφτεσαι πως δεν υπάρχεις, στην θέση σου είναι ένα ομοίωμα ανθρώπου που περιμένει, δεν ξέρει τι. Ένα ομοίωμα που μοιάζει με άνθρωπο, αλλά δεν έχει τίποτα το ανθρώπινο. Είσαι ένα αντικείμενο, ένα πακέτο που περιμένει να παραδοθεί στον χρήστη του. Σκέφτεσαι, αν και τα πακέτα δεν σκέφτονται, εσύ-εγώ επιμένω να σκέφτομαι μιας κι έτσι υπάρχω, θέλω να γίνω ένας κίτρινος χάρτινος ήλιος και να πετάξω στον δικό σου ουρανό. Να ανέβω ψηλά ακολουθώντας τον άνεμο μπας κι αναπνεύσω. Θέλω να είμαι εκτυφλωτικός και να σε φωτίσω… ή να σε κάψω… Θέλω να σ’ αγαπήσω όσο με μισείς…
Ο τρόπος για να μιλήσεις για όλα μπορεί να είναι ο τρόπος των ποιητών, όλων αυτών που συνδέουν δύσκολες λέξεις συνθέτοντας δύσκολα περιεχόμενα. Τότε θυμήθηκα την δύναμη των λέξεων που τραγούδησαν οι Mecano Un–Ltd. Το έβαλα να παίζει και σκέφτηκα το νόημα των λέξεων. Εκτοπισμός λοιπόν, τι σημαίνει;.. Εκτοπίζω σημαίνει διώχνω κάποιον και παίρνω αυτόματα τη θέση του. Αν και το λεξικό δεν περιγράφει την απόλυτη εικόνα. Στον εκτοπισμό αδειάζω τους ντόπιους κατοίκους μιας γης δημιουργώντας παρθένο έδαφος. Σ’ αυτό το παρθένο έδαφος, το πρώτο που κάνω είναι να εξαφανίσω κάθε στοιχείο από το πριν. Ισοπεδώνω χωριά, χαλάω τάφους κι αλέθω τα λείψανα. Σκορπίζω την σκόνη τους στον αέρα… Ξεριζώνω δέντρα που θυμίζουν το πριν, στην θέση τους φυτεύω άλλα δέντρα, που μου θυμίζουν το μετά… Κλείνω τα μάτια μου και φαντάζομαι το μεσογειακό τοπίο. Το δέντρο που κυριαρχεί παντού είναι η ελιά, εκτός από το βιβλικό κράτος του Ισραήλ όπου τείνει να κυριαρχήσει το πεύκο. Αυτό μας εξηγεί ένα μίνι ντοκιμαντέρ της εβραϊκής ηλεκτρονικής έκδοσης Mondoweis. Μετά τη Νάγκμπα, (πρώτη εθνοκάθαρση-εκτοπισμός των Παλαιστινίων-Αράβων το 1948), το βιβλικό κράτος του Ισραήλ αποφάσισε να καταστρέψει τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και να εκτοπίσει, εκτός από τους ανθρώπους και τα ελαιόδεντρα. Είχε μια λογική όλο αυτό, τίποτα δεν έπρεπε να θυμίζει τους προηγούμενους ιδιοκτήτες. Στη θέση τους το JNF -Εβραϊκό Εθνικό Ταμείο, μεγαλύτερος ιδιοκτήτης γης του βιβλικού κράτους- αποφάσισε να φυτέψει ποικιλίες ευρωπαϊκού πεύκου. Ήθελαν ακόμα και τα δέντρα να θυμίζουν την πατρίδα-Ευρώπη που άφησαν πίσω τους. Το διαφήμιζαν κιόλας: «Τα δέντρα μας δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τον Μέλανα Δρυμό», έφεραν και σταρ του Χόλυγουντ σαν τον Φρανκ Σινάτρα, την Ελίζαμπεθ Τέιλορ, τον Κερκ και τον Μάικλ Ντάγκλας, τον Γκρέγκορι Πεκ και την Μπρουκ Σίλντς, σε διαφορά σόου για να φυτέψουν συμβολικά, ένα πεύκο. Αυτό που δεν πρόβλεψαν διαπράττοντας την συγκεκριμένη ύβρι ήταν πως το πεύκο ήταν χειρότερος εισβολέας από τους ίδιους. Όταν θέλει να επεκταθεί σε βάρος των ήμερων ειδών που ευδοκιμούν επιτίθεται σπέρνοντας φωτιά και λαύρα. Κάνει ότι κάνουν οι ίδιοι απλά είναι απόλυτα ανελέητο μιας και δεν αφήνει να επιζήσει τίποτα. Το λέει εύγλωττα στην εφημερίδα Times of Israel ο Γιάκοφ Φράνκο, δικηγόρος που ειδικεύεται σε περιβαλλοντικά ζητήματα, όταν προσπαθεί να εξηγήσει τις καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν το βιβλικό κράτος τα τελευταία χρόνια (2010,2016, 2021 και 2025). Κάθε πεύκο που φυτεύουν ισοδυναμεί με τέσσερα λίτρα βενζίνης κι αυτό γίνεται όταν επιλέγεις δέντρα με μοναδικό κριτήριο να θυμίζουν στους έποικους την «χιονισμένη Ευρώπη», και τελειώνοντας το τράβηξε παραπέρα, δηλώνοντας πως ευτυχώς που δεν ήρθαμε από το Μεξικό γιατί τότε θα είχαμε δάση με τεράστιους κάκτους…
Πρώτα ξεχερσώνεις και μετά χτίζεις. Αυτό λέει το εγχειρίδιο του δραστήριου πιονέρου. Αυτό ισχύει όταν βρίσκεσαι σε παρθένο έδαφος. Τι γίνεται όμως αν εκεί που ΕΣΥ ΑΠΟΦΑΣΙΣΕΣ να κτίσεις, κατοικούν προγενέστεροι κάτοικοι εδώ και είκοσι αιώνες;.. Η απάντηση είναι πάλι ίδια, πρώτα ξεχερσώνεις και μετά χτίζεις… Σταμάτησα για λίγο να σκέφτομαι και έψαξα να βρω το Ready–Made Ημερολόγιο των Minimal Compact. Μόλις άρχισε να παίζει η μουσική, συνάντησα μέσα στην φαντασία μου τον Μπεν-Σιών Μιλεϊκόφσκι. Ήταν ο γιός ενός απογοητευμένου ραβίνου ενταγμένου στον ρεβιζιονιστικό σιωνισμό. Ξεκίνησε να γράφει άρθρα υπογράφοντας με το όνομα Νετανιάχου που σημαίνει Αυτός που δόθηκε από τον Θεό. Σύντομα έκρινε πως το κανονικό του όνομα δεν ήταν και τόσο βιβλικό έτσι αποφάσισε να κρατήσει το Νετανιάχου. Αυτός ήταν ο κύριος ιδεολογικός εκφραστής των ρεβιζιονιστών σιωνιστών και πάντα μιλούσε για εξόντωση ή εκτοπισμό των Παλαιστίνιων-Αράβων τους οποίους και παρομοίαζε με τους Ινδιάνους της Αμερικής. Όταν του ανέπτυξα την σκέψη μου και αναρωτήθηκα τι γίνονται οι άνθρωποι, οφείλω να ομολογήσω ότι ήταν ζοφερά ακριβής στην απάντησή του. Ποιοι άνθρωποι, αναρωτήθηκε. Οι Παλαιστίνιοι, του ξαναλέω. Μα οι Παλαιστίνιοι δεν είναι άνθρωποι σαν εμάς. Τι εννοείς όταν λες ότι δεν είναι άνθρωποι; Είναι βάρβαροι υπάνθρωποι, μαθημένοι στην σύγκρουση και τον αέναο πόλεμο. Ύστερα είναι σίγουρο πως ποτέ δεν θα ησυχάσουν, ποτέ δεν θα αποδεχτούν τα γραμμένα στην πέτρα. Η γη αυτή μας ανήκει, μας την έδωσε ο θεός. Αυτοί βρέθηκαν εδώ μετά τυχαία. Τώρα ήρθε η ώρα να φύγουν και κατανοώ ότι δεν υπάρχει περίπτωση να το αποδεχτούν. Το μόνο που μένει είναι ο διαρκής πόλεμος μέχρι τελικής εξόντωσης. Φαντάσου τους Αμερικάνους έποικους, να κατέχουν τις παραλιακές πόλεις και να μην τολμούν να ταξιδεύσουν στην ύπαιθρο μην τυχόν και τους εξολοθρεύσουν οι εξίσου βάρβαροι ινδιάνοι. Δεν κάνουμε τίποτα διαφορετικό από τους Αμερικάνους. Πριν στείλουμε τους δικούς μας εποίκους, ξεχερσώνουμε τη γη καθαρίζοντας τα επικίνδυνα παράσιτα… Τότε σκέφτηκα…
Ιστορικά τέτοιες απόψεις παραπέμπουν… σταμάτησα πριν το ξεστομίσω… Γύρισα προς τον υπολογιστή κι έψαξα το Motherless Child των Crime & the City Solution. Στην συνέχεια έψαξα να βρω την ιστορία της λέξης υπάνθρωπος. Οι πρώτοι υπάνθρωποι ήταν οι μαύροι μιας και την λέξη την έβαλε στην κυκλοφορία ο Λόθροπ Στόνταρτ, συγγραφέας και μέλος της Κου Κλουξ Κλαν. Στην συνέχεια την περίλαβαν οι ναζί, άνοιξαν ένα κατάλογο και συμπεριέλαβαν πρώτα τους… κομμουνιστές, μετά τους ανάπηρους στο σώμα και το πνεύμα, αργότερα προέκυψαν οι ομοφυλόφιλοι, οι τσιγγάνοι και τέλος σαν κερασάκι πάνω στην τούρτα, οι Εβραίοι… Τότε τσουρτσουριάστηκα, για όσους δεν κατάλαβαν, ανατρίχιασα ή για να το πω καλύτερα, αγριεύτηκα. Συνειδητοποίησα πως τα εγγόνια των υπανθρώπων, δημιουργούν υπάνθρωπους πιστεύοντας πως οι ίδιοι, είναι η εκλεκτή φυλή του Θεού… Σκοτείνιασα, ένιωσα σαν ηλίθιος, προσπάθησα να φανταστώ τι θα λαλούσε ο Πρίμο Λέβι, που νόμιζε πως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι ο πάτος… Ίσως να άνοιγα, αντί γι’ αυτόν, ένα καινούργιο τούνελ… Έναν καινούργιο πάτο, κάτω από τον πάτο… Εκεί ίσως να ανακάλυπτα τον τρόπο που τα εγγόνια των θυμάτων κατασκευάζουν υπανθρώπους… Την ίδια στιγμή ένιωσα σαν τον Αθώο Θεατή των Fad Gadget.
Στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας, πολλές σφαγές βασίστηκαν στην αθωότητα των θεατών-πολιτών. Οι πολίτες-θεατές είναι πολλοί απασχολημένοι με την δίκη τους ζωή. Δεν τους απασχολούν οι ζωές των άλλων. Δείχνουν ευχαριστημένοι από την ζωή τους κι ας μην είναι. Δεν τους απασχολούν νεκρά παιδιά εκτός κι είναι τα δικά τους. Δεν ρωτάνε γιατί δεν θέλουν ν΄ ακούσουν την απάντηση. Έμαθαν να νιώθουν ενοχή για το Ολοκαύτωμα, όχι γιατί προσπάθησαν να μπουν στη θέση των θυμάτων αλλά γιατί οι δικοί τους παππούδες, εκτός σπανίων εξαιρέσεων, δεν κουνήσαν το μικρό τους δαχτυλάκι για να βοηθήσουν τους Εβραίους. Μερικοί μπορεί και να χάρηκαν που τους ξεφορτώθηκαν. Ζούμε σ΄ έναν κόσμο που συγκινείται εύκολα γιατί έχει ξεχάσει πως να κλαίει… Βραδιάζει, κάθομαι κι ανάβω ένα Μπ. θυμάμαι τους Tuxedomoon είμαι είκοσι και βρίσκομαι σε μια κηδεία ενός εικοσάχρονου μουσικού. Αντί για καφέ πίνουμε ότι υγρό υπάρχει, κατόπιν επιθυμίας του. Φτάνοντας στο σημείο μηδέν της μέθης εκπληρώνουμε την τελευταία του επιθυμία, που ήταν να χορέψουμε σαν πίθηκοι για λίγο. Το πρώτο κομμάτι που είχε επιλέξει ήταν το No tears. Δεν θέλει δάκρυα. Στη συνέχεια μας ζήτησε να χορέψουμε το When it’s over των Wipers και στο τέλος αν μπορούμε, να γελάσουμε άγρια. Στα είκοσι τον θάνατο μόνο σαν ανέκδοτο μπορούσε να τον σκεφτεί… Σκέφτηκα την μάνα γιατρό Αλάα αν-Νατζαρ, που αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τα εννιά από τα δέκα καμένα παιδιά της, επιβεβαιώνοντας τον θάνατό τους… Θέλω να κλάψω, κάθε φορά που πεθαίνει ένα παιδί το σκέφτομαι σαν δικό μου. Θέλω να κλάψουμε γιατί κάθε φορά που πεθαίνει ένα παιδί, το σκέφτομαι σαν δικό μας…
Μόνο ο άνθρωπος μπορεί να εκλογικεύσει. Έτσι μπορεί και δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα. Σκοτώνει γιατί έμαθε να υπακούει σε εντολές. Σκοτώνει γιατί πιστεύει. Σκοτώνει γιατί είναι σίγουρος ότι είναι ανώτερος. Μεταβάλλεται στο μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού. Ο εκτοπισμός και η γενοκτονία που συνήθως τον συνοδεύει, χρειάζονται δολοφόνους. Πως αλλιώς θα σπείρεις τον φόβο;.. Ένιωσα την ανάγκη να ακούσω τους Joy Division να τραγουδούν το Heart and Soul. Όσο άκουγα τον Ian Curtis να δηλώνει πως το παρελθόν είναι μέρος του μέλλοντός μου και το παρόν είναι πολύ εκτός ελέγχου… άρχισα να σκέφτομαι πως ένα σύστημα εξουσίας μπορεί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε δολοφόνους, για ένα διάστημα. Το πρώτο που χρειάζεται είναι να χάσουν την ανθρώπινη υπόσταση οι θύτες οι οποίοι θεωρούνται σαν αναλώσιμα πιόνια που προσδοκούν να ζήσουν μέσα από την αθανασία του έθνους ή της φυλής. Δεν είναι ανθρώπινα όντα είναι εκτελεστικά όργανα χωρίς καρδιά, χωρίς ψυχή. Συνάμα μέσα από ιδεολογικούς μηχανισμούς εκπαιδεύονται σε τεχνικές αποπροσωποποίησης. Αυτό σημαίνει πως τα θύματα δεν έχουν πρόσωπο. Όταν το πρόσωπο γίνεται μη πρόσωπο τότε αυτό που βλέπουν δεν είναι ανθρώπινο πλάσμα αλλά ένα ζωντανό, διαλέγεις και παίρνεις: ποντικός, αρουραίος, κατσαρίδα, γουρούνι ή απλά ναζιστικά τέρατα, όπως αποκαλεί ο Νετανιάχου τους Παλαιστίνιους, ίσως μαχητές – μάλλον αθώα θύματα. Όλο το σκηνικό στήνεται πάνω στην συνενοχή, αυτή είναι η πικρή αλήθεια. Ο πόλεμος εξελίχθηκε σε τέτοιο βαθμό που δεν χρειάζεται να βλέπουν τα πρόσωπα που εκτελούν, την σκανδάλη την πατάνε από μεγάλη απόσταση… Από τους κοντά 60000 νεκρούς της Γάζας κοντά στο 70% είναι γυναίκες και παιδιά. Όλοι στην οθόνη φαίνονται ίδιοι, κουκίδες πάνω σε έναν καμβά. Σημαδεύουν και πατούν την σκανδάλη. Ποιος νοιώθει ένοχος επειδή σβήνει κουκίδες;… Σκέφτηκα, όλοι εκτός από τα θύματα… Για λίγο στο δωμάτιο επικράτησε σιωπή, αμέσως ένιωσα να με πλακώνει. Γύρισα στο υπολογιστή και έψαξα τις σφαίρες των Archive. Δυνάμωσα τον ήχο κι άρχισα να χοροπηδώ… Είμαι ένας πίθηκος που έμαθε να σκοτώνει άλλους πίθηκους, στο όνομα ενός θεού πίθηκου, από απόσταση…
Όλοι οι άνθρωποι κουβαλάμε τον διάολο μέσα μας, λέει ο Άγιος Αυγουστίνος. Όλοι έχουμε το μυαλό και επιλέγουμε ή πιστεύουμε ότι επιλέγουμε ελεύθερα. Το κακό είναι θέμα ελεύθερης επιλογής. Η Χάνα Άρεντ ταξίδεψε το 1961 στην Ιερουσαλήμ2. Ήθελε να κοιτάξει κατάματα το τέρας και να καταγράψει όλα τα εγκλήματά του, στο The NewYorker. Η Χάνα αρχικά απογοητεύτηκε. Το τέρας ήταν ένας βαρετός, μέτριας αντίληψης γραφειοκράτης μικροαστός, που πίστευε τυφλά στο κόμμα που του έδωσε ζωή. Στο πρόσωπο του αναγνώρισε ένα νέο είδος εγκληματία. Ο οποίος μαθαίνει να υπακούει στις άνωθεν εντολές, τις οποίες εκτελεί με απίστευτη αφοσίωση και τρομακτική σχολαστικότητα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες των πράξεων του. Το κακό είναι βαρετό κι κοινότοπο. Ο Άιχμαν αποτελούσε το παράδειγμα της μετάλλαξης του ανθρώπου της διπλανής πόρτας σε γρανάζι μιας θανατηφόρας μηχανής. Μια εν δυνάμει σκανδάλη που πυροδοτεί κάποιο υπερόπλο και εξοντώνει ανθρώπους. Όχι ενόχους αλλά ανθρώπους αθώους απλά γιατί μπορεί να περισσεύουν. Το κοινότυπο κακό ζει δίπλα μας. Αναπτύσσεται μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργώντας τον δικό του νόμο και την δική του τάξη. Όσοι δεν αντέχουν μπορούν να μουδιάσουν το μυαλό τους με χιλιάδες τρόπους… Θυμήθηκα τους Pink Floyd να τραγουδούν στο Hyde Park το Comfortably Numb… Οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να μουδιάσουν ευχάριστα στον καναπέ. Πολίτες-θεατές μιας ζωής, που θα θέλαν να ζουν… Παγιδευμένοι στην εικόνα, ξεχνούν πως κάθε εικόνα είναι ψευδαίσθηση που χτίζει την μνήμη. Η μνήμη είναι μια σκοτεινή θάλασσα από εικόνες που περιέργως, επιλέγουν όλοι να ξεχάσουν. Μπορούν να δουν τα πάντα, μετά πέντε λεπτά θα τα ξεχάσουν και θα ασχοληθούν με τα θα ‘θελα να ‘χα απωθημένα τους. Έτσι, ένα δυο χίλια παιδιά νεκρά, κοστίζουν λιγότερο από πέντε λεπτά σκέψης. Μετά έρχεται η επόμενη εικόνα και τα συντρίβει. Κανείς δεν μπορεί να δει το αδιανόητο… Κάθε νεκρό παιδί είναι δικό μας παιδί ανεξάρτητα τη γλώσσα, τη θρησκεία και το χρώμα. Αυτό είναι που κάνει το έγκλημα της Γάζας, ασυγχώρητο έγκλημα κατά των ανθρώπων… Όταν θες να εξαλείψεις μια ομάδα ανθρώπων σκοτώνεις πρώτα τα παιδιά τους, αυτά είναι το μέλλον και η σκανδάλη που πυροδοτεί τη φυγή των υπολοίπων… Σταμάτησα κάθε σκέψη για να μην κάψω το μυαλό μου, χαλάρωσα και τότε είδα το μοτίβο που ορίζει την κάθε σφαγή. Το μοτίβο είναι πως ο εκτοπισμός των Παλαιστινίων, όπως και το Ολοκαύτωμα είναι νομοτελειακό κομμάτι του καπιταλισμού, ειδικά του τελευταίου του σταδίου, της κακιστοκρατίας. Είναι το μέλλον ενός ακήρυκτου πολέμου της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών του κόσμου εναντίον της πλέμπας. Για όσους δεν κατάλαβαν πλέμπα είμαστε όλοι. Αυριανοί πεταμένοι από το σύστημα, χάριν οικονομίας. Τότε θα αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σαν τους Παλαιστίνιους της ισοπεδωμένης Γάζας… Τότε, το youtube αποφάσισε για μένα και άρχισε να δείχνει τον Roger Waters να παρουσιάζει την δική του εκδοχή του Us and Them, σε μια συναυλία του στο Άμστερνταμ το 2018… Κι αμέσως σκέφτηκα, αυτό είναι το γαμημένο μοτίβο. Αργά ή γρήγορα, ή για να το πω καλύτερα, όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε τόσο το καλύτερο, η σύγκρουση αφορά εμάς κι αυτούς…
Σήμερα είδα το πεντηκοστό αποθεωτικό ρεπορτάζ στην τηλεόραση για τα ρομπότ. Τα ‘χω δει να παίζουν όλους τους ρόλους εκτός από αυτόν του πλουσίου. Ατομικοί σκουπιστές χώρου, υπηρέτης/τρία-καθαριστής/τρία σπιτιών, οδηγός, μασέρ, νοσοκόμος/α, τραυματιοφορέας, εργατικός βραχίονας σε γραμμή παραγωγής κι αν χαλάσει dj, μηχανή πλοήγησης πυραύλων, δημοσιογράφος ακόμα και κατοικίδιο σκυλί που δεν έχει μάθει να παίζει με κανονικά σκυλιά, υπάλληλοι γραφείων, σερβιτόροι, σούπερ-μάρκετ… Κλείνω τα μάτια μου και στο σκοτάδι σαν μετείκασμα αστράφτει μια ταμπέλα με νέον που αναβοσβήνει… ΑΝ ΚΑΘΕ ΡΟΜΠΟΤ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΜΙΑ ΘΕΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ… και συνεχίζει με μεγαλύτερα γράμματα… ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΠΑΕΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ;.. Άνοιξα τα μάτια μου και συνέχισα να αναρωτιέμαι. Μέσα μου ήξερα την απάντηση και την ψιθύρισα, στα σκουπίδια… Είναι οξύμωρο οι θεατές που κάνουν λάικ στα ρομποβιντεάκια, χειροκροτούν την επικείμενη καταστροφή της ζωής τους. Στα επόμενα χρόνια πολλοί πολίτες-θεατές θα μετατραπούν σε απορρίμματα… Ότι είναι και οι Παλαιστίνιοι-Άραβες της Γάζας αλλά και της Δυτικής όχθης μακροπρόθεσμα, για το βιβλικό κράτος του Ισραήλ, την μοναδική ρατσιστική δημοκρατία του κόσμου… Πολλοί μπορούν να σκεφτούν ότι είμαι αντισημίτης αλλά δυστυχώς, αυτή είναι η μαύρη αλήθεια… Το βιβλικό κράτος του Ισραήλ είναι μια δημοκρατία στην οποία έχουνε πρόσβαση, μόνο οι Εβραίοι. Οι υπόλοιποι είναι κάτι ανάμεσα σε υπάνθρωποι ή απορρίμματα που με κάποιον τρόπο, πρέπει να απομακρυνθούν. Το μάτι μου πέφτει πάνω στον Roger Waters να λαλεί τραγουδιστά: … Μαζί ή χωρίς | και ποιος θα το αρνηθεί | Αυτό είναι το νόημα της μάχης… Δεν υπάρχουν τάξεις το σύστημα τις έχει καταργήσει μέσα στο μυαλό μας… Είμαστε όλοι μεσαία τάξη… Όταν θα αρχίσει να εφαρμόζεται η μεγάλη αλλαγή, τότε, όλοι θα περάσουμε διαδοχικά, από το στάδιο του ανέργου της μεσαίας τάξης, στο στάδιο του μακροχρόνιου άνεργου-τεμπέλη της μεσαίας τάξης και μετά στο στάδιο του τεμπέλη-βαρίδιου της μεσαίας τάξης για να βρεθούμε τελικά στην κατηγορία του απλού απορρίμματος… ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗΝ ΓΑΖΑ… Εμείς ή αυτοί, μαζί ή χωρίς… Αμέσως ένιωσα την ανάγκη να ακούσω κάτι, το κάνω όταν τσατίζομαι και μου ‘ρχεται να φάω τα ρούχα μου. Έψαξα και βρήκα το We Resist των Midnight Oil το έβαλα να παίζει, ήθελα ν’ ακούσω το τέλος του: Μόνο αν | Αντισταθούμε | Είναι μια καταιγίδα χωρίς τέλος | Που είναι ο φάρος; Που είναι ο φίλος | Σκεφτείτε | Δεν μπορεί να διαρκέσει | Μόνο αν | Αντισταθούμε… Αυτό είναι το παιχνίδι… Εμείς ή αυτοί, μαζί ή χωρίς, πριν να είναι αργά. Τα επόμενα δέκα χρόνια θα αρχίσει να αναδεικνύεται μια σκοτεινή αλήθεια… Θα μπορούσε να είναι ένα δυστοπικό θρίλερ απλής αριθμητικής το οποίο θα απαντά στο ερώτημα που έθεσα παραπάνω. Αν τα ρομπότ αντικαταστήσουν τον άνθρωπο που πάει ο άνθρωπος;.. Αν οι εννιά στους δέκα εργαζόμενους θεωρηθούν ως άχρηστοι από την άρχουσα τάξη των ιδιοκτητών του κόσμου, ποια είναι η μοίρα τους;.. Τα κράτη θα αρχίσουν να μοιάζουν με το βιβλικό κράτος ως προς τα δικαιώματα των πολιτών τους. Έχουμε δυο κατηγορίες πολιτών, η πρώτη αποτελείται από τους χρήσιμους για την λειτουργία του κράτους και η δεύτερη είναι μια ετερογενής ομάδα που ορίζεται ως πλέμπα, γιατί δεν υπάρχει περίπτωση να ξαναπροσληφθεί οπουδήποτε, είτε στο δημόσιο είτε σε ιδιωτική επιχείρηση. Σιγά σιγά η δεύτερη ομάδα αποκόβεται από βασικές υπηρεσίες του κράτους όπως την παιδεία που γίνεται ιδιωτική, ή την υγεία όπου επικρατεί η λογική του πελάτη οπού τα πάντα χρεώνονται και τους ίδιους δεν τους καλύπτει κάποιο ασφαλιστικό ταμείο, που μέχρι τότε τους κάλυπτε. Οι σκέψεις που θα αρχίσουν να κυριαρχούν είναι, πως οι άνεργοι είναι άχρηστοι, δεν παράγουν τίποτα, δεν έχουν καμιά δυνατότητα να καταναλώσουν, είναι βαρίδια για την κοινωνία που πρέπει να τα… ξεφορτωθεί. Τότε θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι Άιχμαν της νέας εποχής για να εργαστούν μεθοδικά στην κατασκευή του νέου κόσμου… Όταν η μουσική τελειώσει, σβήσε τα φώτα τραγουδούσε ο Τζιμάκος από τα ξένα το 1968. Ήθελε τον κόσμο και τον ήθελε τώρα. Αυτή είναι η σκέψη, γιατί σύντομα θα κλείσουν τα φώτα. Μπορούμε να το αποφύγουμε αλλά χρειάζεται επανεκκινήσουμε το μυαλό μας. Οι εικόνες δεν περιγράφουν τον κόσμο. Περιγράφουν μόνο την επιφάνειά του. Είναι ανάγκη να ξαναμάθουμε να σκεφτόμαστε, ίσως μόνο έτσι πάψουμε να ήμαστε θεατές σε έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς εμάς… Χρειάζεται να αναπτύξουμε καινούργιες θεωρίες που θα αναδεικνύουν την αλληλεγγύη, την ενσυναίσθηση και το ενιαίο του ανθρώπου σαν είδος, που συμβιώνει με τον πλανήτη. Αυτό απαιτεί ταπεινοφροσύνη, μικρότερα εγώ, συνεργασία ανόμοιων ομάδων με στόχο την σύνθεση, όχι την επικράτηση. Μέσα από την ενότητά μας ως άνθρωποι μπορούμε να πολεμήσουμε την ύβρι της άρχουσας τάξης των ιδιοκτητών του κόσμου. Πρέπει οι εννιά στους δέκα να ξεσηκωθούν, για να απαντήσουν στο δίλημα μαζί ή χωρίς, που έβαλε τραγουδιστά ο Roger Waters.
Ο πίνακας του φόντου είναι ένα ρεμίξ του Gί, πάνω στο έργο της Kathe Kollwits με τίτλο Μάνες.
1. Απόσπασμα από το βιβλίο του Primo Levi, «Εάν αυτός είναι ο άνθρωπος», εκδ. ΑΓΡΑ, Αθήνα 2009
2. Χάνα Άρεντ: Ο Άϊχμαν στην Ιερουσαλήμ, Μετάφρ.: Βασίλης Τομανάς, εκδ. Νησίδες

